Skip to content

Waarom ‘schuldgevoel’ gevaarlijk is

Schuldgevoel: de bladen staan er vol mee. Waarom je last hebt van je schuldgevoel, wat je kunt doen om je schuldgevoel los te laten, waar je schuldgevoel vandaan komt. Google geeft meer dan 600.000 hits op het woord van schuldgevoel.

Blijkbaar is dat wel een dingetje…

Maar wat is het eigenlijk, dat schuldgevoel? En waarom is dat zo gevaarlijk? In het Nederlands gebruiken we het woord schuld en schuldgevoel vaak door elkaar. Maar eigenlijk is dat vage ‘schuldgevoel’ iets veel zwaarders dan schuld.

Het is een basis houding die velen van ons dagelijks met ons meedragen. Dat heeft niet zo veel te maken met dat we ons schuldig voelen over iets wat we hebben gedaan, maar veel meer met het idee dat we niet voldoen aan een ongeschreven norm.Dat je er niet helemaal bij hoort. De vreemde eend bent. En dat is waar het gevaar in schuilt.

Want ‘niet voldoen’, dat is eigenlijk schaamte. Wat wij hier in het Nederlands ‘schuldgevoel’ noemen, gaat veel meer over schaamte dan over schuld. En dat verschil is iets waar Brené Brown steeds op hamert in haar onderzoeken.

Er is namelijk een belangrijk onderscheid tussen schuld en schaamte.

En dat onderscheid is niet alleen taalkundig en analytisch interessant. Want er blijken uit onderzoek belangrijke consequenties te zijn aan beide begrippen.

Uit onderzoek blijkt dat er een grote relatie is tussen schuld en verantwoordelijkheid nemen voor je acties. Tussen schuld en gedragsverandering. Tussen schuld en ontwikkeling en groei. Allemaal positieve effecten dus.

Anderzijds blijkt dat er een correlatie is tussen schaamte en depressie. Maar ook tussen schaamte en verslavingen, en zelfs tussen schaamte en zelfmoord. Vooral destructieve gevolgen dus. Schaamte doet weinig goeds voor mensen. Het houdt ze klein en zorgt niet voor groei maar juist het tegenovergestelde.

Schaamte is de angst om er alleen voor te staan. Om niet in verbinding te zijn met anderen omdat we dat niet waard zijn. Voelen dat je tekort schiet en dat het daarom logisch is dat je (nog) niet (helemaal) geaccepteerd wordt zoals je bent. En dat is precies wat ons ‘schuldgevoel’ is.

Schuldgevoel, zoals wij dat gebruiken, is dus niet zonder risico.

Integendeel. Het gevoel dat je niet voldoet is slecht voor je gezondheid. Zowel je mentale als je fysieke gezondheid kan lijden onder dat gevoel dat je niet helemaal ok bent, zoals je bent. Dat er altijd iets is wat nog gedaan moet worden.

Dat gaat natuurlijk niet alleen over taalgebruik. Sommigen van ons zijn zo taalkundig ontwikkeld, dat we best weten hoe we tegen anderen én tegen onszelf moeten praten. In plaats van; ‘je bent dom’ zeggen we ‘je deed iets doms’. En dat helpt zeker! Hoe we tegen anderen en tegen onszelf praten is belangrijker dan we soms denken.

Maar het gaat vooral over wat we ‘vinden’. Menen we het als we zeggen: ‘dit kan iedereen gebeuren’? Of vinden we eigenlijk dat wijzelf dit niet hadden mogen doen? Kun je met mildheid en rust naar jezelf kijken en zien wat je hebt gedaan? En dan actie ondernemen om te herstellen wat fout is gegaan? Of is er toch vooral altijd dat oordeel dat je tekort geschoten bent?

Het valt niet mee om ingesleten patronen te veranderen. Maar het kán wel! Een leven zonder schaamte, zonder dat ‘schuldgevoel’ is volgens mij niet mogelijk. Dat zou betekenen dat we ook nooit meer echt in verbinding zijn met anderen.

Maar wat wel mogelijk is veerkracht ontwikkelen voor die momenten dat ons dat schuldgevoel overvalt. Weten in welke situaties we daar kwetsbaar voor zijn. Weten wat je dan kunt doen, om zo snel mogelijk weer in verbinding te zijn met onszelf en met anderen die voor ons belangrijk zijn.

Dat is niet alleen een fijn gevoel, maar ook goed voor onze gezondheid.

Powered by WishList Member - Membership Software