Skip to content

Spreek jij altijd de waarheid?

Ik herinner het me als de dag van gisteren. Het moment dat mijn moeder de stekker uit onze sinterklaastraditie trok. (Ik schreef er eerder over in dit blog.) Mijn jongste broer viel van zijn geloof en dat gebeurt toch rond je 6e of 7e jaar? Ik zal dus ongeveer 12 zijn geweest. Ik kan het me nog helder voor de geest halen.

“Dat is dus echt onzin”, zegt mijn moeder als we elkaar spreken op de verjaardag van mijn dochter. “Ik ging zelf twijfelen en heb het nog even gecheckt bij je vader. Maar we hebben Sinterklaas gevierd tot jullie allemaal ongeveer het huis al uit waren”.

Huh? Echt?

Was ik aan het liegen? Draaide ik jullie met opzet een rad voor ogen? En mijzelf erbij? Nee, zeker niet. Ik was er écht van overtuigd. Het was een ‘lie, told honestly’, zoals Brené Brown dat noemtin haar boek Sterker dan Ooit. Een confabulation, een verzinsel, gebaseerd op een verhaal dat je in je hoofd hebt en waar je zelf écht van overtuigd bent.

Het is wat ons brein doet. Met beperkte informatie maken je hersenen een coherent verhaal. En als het verhaal logisch is en past bij de andere bits and pieces, dan is je brein blij. Het geeft zelfs een beloning af in de vorm van dopamine. ‘Goed gedaan! Een kloppend verhaal!’ Of het waar is of niet, doet niet echt ter zake. Zolang het verhaal een verklaring geeft voor wat er is gebeurt, is je brein gerustgesteld.

Dat is natuurlijk een prachtig talent van ons. Dat we de mogelijkheid hebben om iets coherents en kloppends te maken van allemaal losse stukjes informatie. Dat zie je aan het plaatje boven deze blog. Met enig oefenen kun je de zin lezen, zonder dat je alle goede informatie ter beschikking hebt.

Maar het kan ook heel gevaarlijk zijn. Want je brein doet dit de hele dag. Ook bij tegenslagen en mislukkingen. Bij moeilijke projecten waar we fouten maken. Bij pech en ongeluk dat ons overkomt in het leven. Als we falen of onszelf tegenvallen. Je brein is er als de kippen bij om een logische verklaring te geven van wat er is gebeurd. En als we dat verhaal niet checken dan wordt dat onze waarheid, die we vaak ook delen met anderen. Het wordt een oprecht bedoelde leugen. Een ‘lie told honestly’.

Ik heb een paar van die verzinsels op een rijtje gezet. Misschien herken je er één of kun je je eigen verzinsel er bij bedenken.

– Je collega zucht diep op het moment dat je binnenkomt. Jouw brein zegt: zie je wel, hij mag me niet, ik wist het wel. En later zeg je thuis: het is echt moeilijk om samen te werken met iemand die mij niet respecteert.

– Je partner komt thuis en roert in de pannen waar jij net aan het koken bent. Jouw brein zegt: hij vindt dat ik niet lekker kan koken. En als je later zit te eten en je jongste zegt: ik lust dit niet, is dat een extra bevestiging: koken is niet jouw ding.

– Je leidinggevende loopt lachend met een collega door de gang. Je weet dat hij bezig is met de reorganisatie. Jouw brein zegt: zij krijgt die baan, want hij kent haar langer. En bij de lunch zeg je tegen degene die naast je zit: ik heb twijfels of de plaatsing van mensen op de nieuwe functies wel objectief gebeurt.

Misschien herken je de voorbeelden. Of misschien zijn er andere voorbeelden in je eigen leven te herkennen. Het gaat vaak zo snel en zo onopvallend, dat we het niet altijd in de gaten hebben.

En wat het éxtra moeilijk maakt is dat we zelf overtuigd zijn van het waarheidsgehalte. En vraagtekens zetten bij je eigen gedachten, hoe lastig is dat? Maar ook: hoe nódig is dat! Want op die halve waarheden baseren wij ons gedrag. Die sturen onze overtuigingen en onze handelingen die daarop volgen. En de meest gevaarlijke van al die halve waarheden gaan over of we het waard zijn om ergens bij te horen en om van te houden.

The most dangerous stories we make up, are the stories that diminish our inherent worthiness. We must reclaim the truth about our lovability, divinity and creativity – Brené Brown

 

Bewust worden dus van je eigen verhalen, je eigen verzinsels en verklaringen. En dan checken of het klopt. Checken bij jezelf, bij anderen als dat nodig en mogelijk is. En pas als je zeker weet hoe het zit, dan kun je verder met het schrijven van het einde aan je verhaal over de tegenslag die je te verwerken hebt.

Leave a Comment

You can use these HTML tags:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

17 + 12 =

Powered by WishList Member - Membership Software